Maarif Modeli · 2026 TYMM

Maarif Modeli ile Fizikte Ne Değişti?

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) ile lise fizik programı yenilendi. Hem konuların sınıflara dağılımı hem de programın yapısı değişti; 2028, ilk Maarif YKS kuşağının sınava gireceği yıl. Aşağıda fizik dersinde öne çıkan değişiklikler ve sınıf sınıf yeni ünite yapısı var.

Öne çıkan değişiklikler

Konu / Özellik	Önceki program	Maarif Modeli (2026)
Program yapısı	"Kazanım" temelli	"Öğrenme çıktısı + süreç bileşenleri" — beceri temelli yapı
Atışlar	Yatay atış / eğik atış ayrı hareket türleri	"İki boyutta sabit ivmeli hareket"; yatay ve düşey bileşenlere ayrılarak işlenir (11. sınıf)
Optik	10. sınıf (TYT seviyesi)	11. sınıf
Bütünleşik beceriler	Sınırlı	STEM, sosyal-duygusal öğrenme, değerler ve okuryazarlık her üniteye entegre
Kazanım kodları	—	FİZ.<sınıf>.<ünite>.<çıktı> biçiminde (ör. FİZ.11.1.3)

Örnekle görelim: soru tarzı nasıl değişti?

MEB'in Nisan 2026'da yayımladığı bağlam temelli soru yazım kılavuzuna göre yeni nesil sorular ezber yerine gerçek yaşam senaryosu, veri/metin okuma ve kavram yanılgılarını hedefleyen çeldiricilerle kuruluyor. "Atışlar" konusu üzerinden (artık iki boyutta sabit ivmeli hareket olarak işleniyor) eski ve yeni tip bir soruyu yan yana koyalım:

Eski tip · Formül hatırlama

Yerden, yatayla 37° açı yaparak 20 m/s hızla fırlatılan bir cismin menzilini bulunuz. (g = 10 m/s², sin37° = 0,6, cos37° = 0,8)

Çözüm: v₀ₓ = 20·0,8 = 16 m/s, v₀y = 20·0,6 = 12 m/s → havada kalma süresi t = 2v₀y/g = 2,4 s → menzil x = v₀ₓ·t = 16·2,4 = 38,4 m.

Yeni tip · Beceri-bağlam

Ahmet ve Deniz, aynı yükseklikten, yere paralel (yatay) yönde su tabancasıyla su sıkıyor. Ahmet'in su hızı Deniz'inkinin tam iki katı.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. Ahmet'in suyu yere Deniz'inkinden önce ulaşır.
II. Ahmet'in suyu, Deniz'inkinden daha uzağa gider.
III. İki su jeti de yere aynı anda ulaşır.

Çözüm: Yatay ve düşey hareket birbirinden bağımsızdır — yatay hız sadece menzili etkiler, düşme süresini değil. Süre ikisinde de aynı düşey ivmeye (g) bağlıdır. Doğru cevap: II ve III.

Dikkat edilirse yeni tip soruda tek bir sayısal işlem yok — asıl ölçülen şey, yatay ve düşey hareketin birbirinden bağımsız olduğunu kavramış olmak. Bu da tam olarak aşağıdaki kavram yanılgısıyla örtüşüyor.

Öğrencilerin bu konuda en çok takıldığı yerler

Atışlar konusunu yıllardır anlatırken hep aynı birkaç kavram yanılgısıyla karşılaşıyorum. Yeni nesil sorular tam olarak bunları hedeflediği için, önceden bilmek işe yarıyor:

🤔 "Tepe noktasında cismin hızı sıfırdır."

✅ Sadece düşey hız bileşeni (v_y) sıfır olur. Yatay hız bileşeni (v_x) atış boyunca hiç değişmez — tepe noktasında cisim hâlâ v_x hızıyla hareket eder.

🤔 "Cisim havadayken yatay yönde de yavaşlar."

✅ Hava direnci yoksayıldığında yatay yönde etki eden bir kuvvet yoktur, dolayısıyla yatay ivme sıfırdır. İvme sadece düşey yöndedir (g); yatay hız baştan sona sabit kalır.

🤔 "Yatay atılan bir cisimle aynı anda elden bırakılan bir cisim yere farklı zamanlarda düşer."

✅ Aynı yükseklikten aynı anda biri yatay atılan, biri serbest bırakılan iki cisim yere aynı anda ulaşır — düşey hareketleri birebir aynıdır, ikisi de yalnızca g ile ivmelenir.

🤔 "Menzil sadece atış hızına bağlıdır."

✅ Menzil hem hıza hem açıya (yatay atışta ayrıca yüksekliğe) bağlıdır. Sabit bir hızda eğik atışta en büyük menzil 45°'de elde edilir.

🤔 "Cisim önce yatay gider, sonra düşmeye başlar."

✅ Yatay ve düşey hareket atışın ilk anından itibaren aynı anda gerçekleşir. Yörünge bu yüzden düz çizgi değil, sürekli bir eğridir (parabol).

Sınıf sınıf yeni ünite yapısı

9. sınıf: Fizik Bilimi ve Kariyer Keşfi · Kuvvet ve Hareket · Akışkanlar · Enerji (4 ünite)
10. sınıf: Kuvvet ve Hareket · Enerji · Elektrik · Dalgalar (4 ünite)
11. sınıf: Kuvvet ve Hareket · Elektrik ve Manyetizma · Optik (3 ünite, 138 saat)
12. sınıf: Kuvvet ve Hareket · Enerji · Dalgalar · Madde ve Doğası — modern fizik (4 ünite)

Her kazanımı kod kod görmek, aramak ve sınıflara göre filtrelemek için: Kazanım Rehberi →

Peki bu ne anlama geliyor?

Öğrenci için: Artık formül ezberi değil, "neden öyle" sorusu önemli. Sorgulama, grafik-veri okuma ve modelleme öne çıkıyor. Konu sıralaması da değiştiği için (örneğin atışların 11. sınıfta işlenmesi) eski kaynaklarla çalışırken sınıf-konu eşleşmesine dikkat etmek gerekiyor.

Öğretmen için: Planlama "öğrenme çıktısı + süreç bileşeni" mantığına geçti; ölçme-değerlendirme süreç odaklı. Yıllık plan, ders planı ve materyalleri yeni yapıya göre güncellemek gerekiyor — bu yüzden Maarif uyumlu hazır kaynaklar zaman kazandırıyor.

Veli için: Çocuğunuzun sınıfı bu yıl etkileniyor mu, YKS ne zaman değişecek gibi soruların sade yanıtları için Veliler İçin Maarif Modeli Rehberi sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Maarif Modeli'nde fizik sınavları gerçekten daha mı zor?

Resmi kaynaklarda böyle bir zorluk karşılaştırması yok. Değişen şey zorluk seviyesi değil soru tarzı — ezber/formül hatırlama yerine bağlam temelli, veri okuma ve kavram anlamaya dayalı sorular öne çıkıyor.

TYT ve AYT fizik aynı mı kalıyor, yoksa onlar da mı değişti?

Değişen, öğretim programı (müfredat) — TYT/AYT'nin sınav süresi, oturum yapısı ve puanlamasına dair resmi bir değişiklik ÖSYM tarafından henüz duyurulmadı. İlk Maarif Modeli'ne göre hazırlanan YKS, Haziran 2028'de yapılacak.

Optik neden 11. sınıfa taşındı?

Programın sarmal yapısı gereği: kuvvet-hareket ve elektrik-manyetizma temelleri önce oturtuluyor, optik bu temeller üzerine 11. sınıfta daha derinlemesine (36 saat, 8 alt konu) işleniyor.

Kazanım kodu nedir, nasıl okunur?

FİZ.<sınıf>.<ünite>.<çıktı> biçiminde — örneğin FİZ.11.1.3, 11. sınıf 1. ünitenin 3. öğrenme çıktısı demek. Tüm kodları sınıfa göre aramak için Kazanım Rehberi sayfası kullanılabilir.

Eski müfredata göre hazırlanan kaynaklar (kitap, soru bankası) artık işe yaramaz mı?

Konu anlatımının büyük kısmı geçerliliğini koruyor. Dikkat edilmesi gereken, konuların sınıflara dağılımının değişmiş olması — örneğin atış hareketleri artık 11. sınıf konusu, önceden farklı bir sınıftaydı.

Bu değişiklikler ne zaman tüm sınıflarda tamamlanmış olacak?

Geçiş kademeli ilerliyor ve 2027-28 öğretim yılında tüm sınıflar Maarif Modeli'ne geçmiş olacak. İlk Maarif Modeli'ne dayalı YKS, Haziran 2028'de yapılacak.

Maarif uyumlu hazır kaynaklar

Yeni yapıya birebir uygun yıllık plan, ders planı, çalışma kâğıdı, mini test ve slaytlar BFY Hoca Kiti'nde. Önce bir tam haftayı ücretsiz dene.

📥 Ücretsiz örnek hafta 📅 Ücretsiz yıllık planları indir

Kaynak: 2026 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaöğretim Fizik Dersi Öğretim Programı (tymm.meb.gov.tr). Ünite adları ve ders saatleri programa göredir; okul/zümre kararına göre uygulamada küçük farklılıklar olabilir.

İlgili: Maarif Modeli nedir? · Kazanım Rehberi · Veliler İçin Rehber · 9 · 10 · 11 · 12. sınıf fizik konuları · Yıllık planları indir · BFY Hoca Kiti