ÖĞRENCİLER İÇİN
Konuyu sorularla tamamla
Yapabilirim 9 ile konu notlarını ve adım adım çözümleri incele. Ücretsiz örneği ürün sayfasından açabilirsin.
Yapabilirim 9 paketini incele ↗Motorlu kayıkla akıntılı nehri geç. Kayığın burnunu çevir, hızını ve akıntıyı ayarla. Kayığın hızı ile akıntının hızı toplanır, kayık bileşke hız yönünde ilerler. Karşı iskeleye yanaşabilecek misin?
Kayık suya göre kendi hızıyla gider, su da kayığı akıntı hızıyla sürükler. Kıyıdan bakan biri bu iki vektörün toplamını, yani bileşke hızı görür.
Karşıya geçiş süresini yalnızca hızın karşıya doğru olan bileşeni belirler: t = d / (vₖ·cosθ). Akıntı ne kadar güçlü olursa olsun burun dik tutulursa süre değişmez.
Tam karşıya varmak için burnu akıntıya doğru çevirmelisin: vₖ·sinθ = vₐ olmalı. Akıntı kayıktan hızlıysa bu imkânsızdır.
Klasik 2B sürüm: Vektör Laboratuvarı. Ortam ve iskele: Poly Haven (CC0). Kayık, tarayıcıda sayısal olarak modellenir.
DENE · ANLA · PEKİŞTİR
Bu nehirde kayığın burnunun baktığı yön ile kıyıya göre ilerlediği yön farklı olabilir. Kayığın suya göre hızı ile akıntı hızını uç uca veya paralelkenar yöntemiyle topla. Bileşenleri açıp akıntıya karşı yönelmenin karşıya geçiş hızını nasıl değiştirdiğini izle.
Sık karıştırılan: Bileşke süratin büyümesi, karşı kıyıya daha erken ulaşmak demek değildir. Geçiş süresini, hızın kıyıya dik bileşeni belirler.
Kayık suya göre kıyıya dik 2,5 m/s, akıntı kıyı boyunca 1,5 m/s olsun. Kıyıya göre sürat yaklaşık 2,92 m/s olur. Akıntı, kayığı yana sürükler; bu ayarda karşıya geçiş bileşeni hâlâ 2,5 m/s’dir.
Önce tahmin et, sonra aşağıdaki uygulamaları yukarıdaki deney alanında dene.
Her uygulamadan önce sonucunu tahmin et. Ayarları deney alanında değiştir, gözlemini yap; ardından açıklamayı aç.
Burun açısını 0° yap. Kayığın hızını sabit tutarak önce durgun suda, sonra akıntılı suda yolculuğu başlat. Varış süresini ve varış noktasını karşılaştır.
Nehir genişliği ve kayığın hızı aynıysa süre aynı kalır; akıntı yönündeki sürüklenme artar.
Kayığın hızını akıntıdan büyük seç. Burnu akıntıya karşı çevirerek tahmini rotayı karşı iskeleye getir; sonra yola çık.
Akıntıya karşı hız bileşeni akıntıyı dengeler. Ancak karşıya geçiş bileşeni küçüldüğü için yolculuk, burnun dik olduğu duruma göre uzar.
Kayık ve akıntı hızlarını değiştirmeden “Uç uca” ve “Paralelkenar” görünümlerini sırayla aç.
Okların yerleşimi değişir; bileşke hız ve kayığın rotası değişmez. İki çizim aynı vektörel toplamı gösterir.
ÖĞRENCİLER İÇİN
Yapabilirim 9 ile konu notlarını ve adım adım çözümleri incele. Ücretsiz örneği ürün sayfasından açabilirsin.
Yapabilirim 9 paketini incele ↗ÖĞRETMENLER İÇİN
Haftalık ders hazırlığı, etkinlikler ve sınavlar için Hoca Kitlerini incele. Her sınıftan iki haftalık örneği ücretsiz dene.