Ben Fizik
Yapamıyorum.

KONU NOTU · ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK · 3 SORU

9. Sınıf Fizik: Vektörler ve Çözümlü Sorular

Vektörün okunu oku. Eş ve zıt vektörleri tanı; yönünü ve büyüklüğünü koruyarak uç uca ekle. Önce fikri anla, sonra üç soruyla dene.

3 soruyla kendini dene →Deneyde gör ↗

Önce oku tanıyalım.

Vektör; büyüklüğü, doğrultusu ve yönü olan bir niceliktir. Okun uzunluğu büyüklüğü, ok ucu yönü gösterir. Kuvvet ve yer değiştirme vektöreldir. Sürat, alınan yol ve zaman ise skalerdir.

ADIM 01

Okun dili

Okun başladığı nokta başlangıçtır; sivri uç, yönü gösterir. Yatay çizgi doğrultudur; sağa ve sola ise bu doğrultudaki iki farklı yöndür. Uzunluk, seçilen ölçeğe göre büyüklüğü gösterir.

Sağa yönelen A vektöründe başlangıç, ok ucu ve büyüklükABaşlangıçUç3 birim sağa
Ok ucu sağa bakıyor. Uzunluk, seçilen ölçekte 3 birimlik büyüklüğü gösteriyor.

ADIM 02

Eş vektörler

Büyüklükleri, doğrultuları ve yönleri aynı olan vektörler eştir. Sadece aynı uzunlukta olmaları yetmez; ok uçları da aynı yöne bakmalıdır.

A ve B eş vektörler: aynı uzunlukta, aynı doğrultuda ve sağa yönelmişABA = B
Başlangıç noktaları farklı; iki okun uzunluğu ve yönü aynı.

ADIM 03

Zıt vektörler

Bir vektörün zıddı, aynı büyüklükte ve aynı doğrultuda, ters yöndeki vektördür. B = −A ise A + B = 0 olur. Sıfır vektörün büyüklüğü sıfırdır; belirli bir yönü yoktur.

A sağa ve B sola: eşit uzunlukta zıt vektörlerABB = −A
Zıt vektörlerde büyüklük eşittir; ok uçları ters yönleri gösterir.

ADIM 04

Uç uca ekleme

İkinci okun başlangıcını birinci okun ucuna taşı. Bunu yaparken okun uzunluğunu ve yönünü koru. Bileşke R, ilk vektörün başlangıcından son vektörün ucuna çizilir.

Uç uca toplama: 3 birim sağa A, 2 birim sağa B; bileşke 5 birim sağaA: 3B: 2R: 5 birim sağa
B’nin başlangıcı A’nın ucunda. Mavi bileşke ilk başlangıçtan son uca uzanıyor.

ADIM 05

Ters yönlü vektörleri topla

Aynı doğrultuda ters yöne giden iki okun büyüklüklerini çıkar. Bileşke büyük olanın yönündedir. Ters yönlü olmak, zıt vektör olmakla aynı koşul değildir: zıt vektörlerin büyüklükleri de eşit olmalıdır.

A 5 birim sağa, B 3 birim sola; bileşke 2 birim sağaA: 5 sağaB: 3 solaR: 2 birim sağa
A ve B ayrı satırlarda gösterildi. Uç uca eklediğinde 5 birim ilerleyip 3 birim geri dönersin; net değişim 2 birim sağadır.

Üç çözümlü örnek.

Önce kendin düşün. Sonra çözümü açıp gerekçeni karşılaştır.

01 · Eş vektörleri tanı

A vektörü 3 birim sağa, B vektörü başka bir yerde 3 birim sağa çizilmiş. A ve B eş vektör müdür?

Adım adım çözümü aç

Evet. Büyüklükleri, doğrultuları ve yönleri aynı. Çizimde başlangıç noktalarının farklı olması vektörlerin eşliğini değiştirmez.

02 · Zıt vektörleri tanı

A vektörü 4 birim sağa, B vektörü 4 birim sola yöneliyor. B, A’nın zıddı mıdır? Toplamları nedir?

Adım adım çözümü aç

Evet. Büyüklükleri eşit, doğrultuları aynı, yönleri ters: B = −A. Uç uca eklendiklerinde başlangıç noktasına dönülür; bileşke sıfır vektördür.

03 · Uç uca ekle

Önce 3 birim sağa, ardından 2 birim sağa yer değiştiriyorsun. Bileşke yer değiştirme nedir?

Adım adım çözümü aç

İkinci okun başlangıcını birinci okun ucuna yerleştir. Bileşkeyi ilk başlangıçtan son uca çiz: 3 + 2 = 5 birim sağa.

Şimdi sıra sende.

Her soruda A–E arasındaki beş şıktan birini seç. Üç soruyu yanıtladığında her cevabın açıklamasını göreceksin. Üyelik gerekmez.

1. İki vektörün eş olması için hangi özellikleri aynı olmalıdır?
2. A vektörü 4 birim sağa yöneliyor. −A vektörü hangisidir?
3. Vektörler uç uca eklendiğinde bileşke hangi noktalar arasında çizilir?
Hazırsan bir adım daha: farklı doğrultularda toplama

Uç uca ekleme yalnız aynı doğrultuda değil, farklı doğrultularda da kullanılır. Önce 3 birim sağa, sonra 4 birim yukarı git. Bileşkeyi ilk başlangıçtan son uca çiz.

Ortak ölçekte dik yer değiştirmeler: 3 birim sağa, 4 birim yukarı ve 5 birim bileşke345
Üç ok da aynı ölçekte çizildi. Bileşke ilk başlangıçtan son uca yöneliyor.

Bu özel örnekte doğrultular diktir. Bileşkenin büyüklüğü Pisagor bağıntısıyla bulunur: √(3² + 4²) = 5 birim. Alınan yol 3 + 4 = 7 birimdir; yer değiştirmenin büyüklüğüyle aynı değildir.

Konuyu gözünle gör.

İki vektörü önce aynı yönde ve eşit büyüklükte seç. Sonra birinin yönünü ters çevir. Eş vektörler ile zıt vektörlerin toplamını karşılaştır.

İlgili simülasyonu aç ↗

Bir sonraki küçük adım.

Konuyu çalıştıktan sonra farklı sorularla pekiştir. Kendi sınıfının ücretsiz testlerine de geçebilirsin.

3 soruluk konu testi →

9. sınıf kaynaklarına dön · Video anlatımları incele

Başka bir konuyu keşfet.

10. SINIF · ÜCRETSİZ

Hareket grafikleri

Konum, hız ve ivme grafiklerini birbirine karıştırmadan oku. Eğim ve alanın ne söylediğini örneklerle keşfet.

Konuyu anla, 3 soru çöz →
10. SINIF · ÜCRETSİZ

İş ve enerji

İş, kinetik enerji ve mekanik enerji korunumu. Formülü seçmeden önce sistemin koşullarını anlamayı öğren.

Konuyu anla, 3 soru çöz →
11. SINIF · ÜCRETSİZ

Newton yasaları

Dengede olmak, net kuvvet ve etki–tepki. Kuvvetleri doğru cisim üzerinde göstererek çözüme başla.

Konuyu anla, 3 soru çöz →