01 · Grafikten toplam iş
Şekildeki grafiğe göre kuvvetin 0–10 m boyunca yaptığı toplam iş kaç joule'dür?
Adım adım çözümü aç
0–5 m: dikdörtgen, 40 · 5 = 200 J. 5–10 m: üçgen, ½ · 5 · 40 = 100 J. Toplam: 300 J.
KONU NOTU · ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK · 3 SORU
Kuvvet–yer değiştirme grafiğinin altındaki alan iştir. İşin ne zaman eksi, ne zaman sıfır olduğunu ve gücün ne anlattığını örneklerle öğren.
Fizikte iş, bir kuvvet cismi kendi doğrultusunda yer değiştirdiğinde yapılır. Çok yorulmak iş yapıldığı anlamına gelmez: duvarı ne kadar itersen it, duvar yer değiştirmiyorsa iş sıfırdır. Bu konuda işi grafikten bulmayı, işaretini yorumlamayı ve işin ne kadar hızlı yapıldığını gösteren gücü öğrenirsin.
Kuvvet ile yer değiştirme aynı doğrultudaysa iş W = F · Δx bağıntısıyla bulunur. Birimi joule'dür (J); 1 J = 1 N · m. Kuvvet hareket yönündeyse iş artı, hareketin tersine yönelmişse eksidir. Eksi iş yapan kuvvet, cismin enerjisini azaltıcı yönde etki eder.
Kuvvet sabit değilse işi kuvvet–yer değiştirme grafiğinden buluruz: grafik ile yer değiştirme ekseni arasındaki alan, kuvvetin yaptığı işe eşittir. Eksenin üstündeki alan artı, altındaki alan eksi iştir.
Cisim yer değiştirmiyorsa iş sıfırdır. Kuvvet yer değiştirmeye dikse de iş sıfırdır: çantası sırtında düz yolda sabit hızla yürüyen bir öğrenci, çantasına yukarı kuvvet uygular ama çanta yatayda yer değiştirdiği için bu kuvvet iş yapmaz.
Güç, birim zamanda yapılan iştir: P = W / t. Birimi watt'tır (W); 1 W = 1 J/s. Aynı işi daha kısa sürede yapan daha güçlüdür. Elektrik faturalarındaki kWh ise bir enerji birimidir: 1 kW gücündeki bir cihaz 1 saat çalışınca 1 kWh enerji harcar. 1 kWh = 3 600 000 J.
Önce kendin düşün. Sonra çözümü açıp gerekçeni karşılaştır.
Şekildeki grafiğe göre kuvvetin 0–10 m boyunca yaptığı toplam iş kaç joule'dür?
0–5 m: dikdörtgen, 40 · 5 = 200 J. 5–10 m: üçgen, ½ · 5 · 40 = 100 J. Toplam: 300 J.
Ayşe 600 J'lük işi 20 s'de, Mert aynı işi 30 s'de yapıyor. Güçlerini karşılaştırınız.
Ayşe: 600 / 20 = 30 W. Mert: 600 / 30 = 20 W. Aynı işi daha kısa sürede yapan Ayşe daha güçlüdür.
2 kW gücündeki bir elektrikli ısıtıcı günde 3 saat çalışıyor. 10 günde kaç kWh enerji harcar?
Bir günde: 2 kW · 3 sa = 6 kWh. 10 günde: 60 kWh.
Her soruda A–E arasındaki beş şıktan birini seç. Üç soruyu yanıtladığında her cevabın açıklamasını göreceksin. Üyelik gerekmez.
Cisim yer değiştirmiyorsa ya da kuvvet yer değiştirmeye dikse iş sıfırdır. Örneğin çantayı sırtında düz yolda taşıyan öğrencinin çantaya uyguladığı yukarı yönlü kuvvet iş yapmaz.
Hayır. kWh, kilowatt ile saatin çarpımıdır ve bir enerji birimidir. 1 kWh, 3 600 000 joule'e eşittir.
Kinetik enerji ve mekanik enerjinin korunumu.
Konuyu anla, 3 soru çöz →Konum, hız ve ivme grafiklerinde eğim ve alan.
Konuyu anla, 3 soru çöz →10. sınıf fizik konularının tamamı · Konu anlatım videoları · Ücretsiz PDF notlar