Ben Fizik
Yapamıyorum.

KONU NOTU · ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK · 3 SORU

10. Sınıf Fizik: İş, Güç ve kWh (Kuvvet–Yer Değiştirme Grafiği)

Kuvvet–yer değiştirme grafiğinin altındaki alan iştir. İşin ne zaman eksi, ne zaman sıfır olduğunu ve gücün ne anlattığını örneklerle öğren.

3 soruyla kendini dene →2. yazılı soruları →

Önce fikri anlayalım.

Fizikte iş, bir kuvvet cismi kendi doğrultusunda yer değiştirdiğinde yapılır. Çok yorulmak iş yapıldığı anlamına gelmez: duvarı ne kadar itersen it, duvar yer değiştirmiyorsa iş sıfırdır. Bu konuda işi grafikten bulmayı, işaretini yorumlamayı ve işin ne kadar hızlı yapıldığını gösteren gücü öğrenirsin.

Sabit kuvvetin işi

Kuvvet ile yer değiştirme aynı doğrultudaysa iş W = F · Δx bağıntısıyla bulunur. Birimi joule'dür (J); 1 J = 1 N · m. Kuvvet hareket yönündeyse iş artı, hareketin tersine yönelmişse eksidir. Eksi iş yapan kuvvet, cismin enerjisini azaltıcı yönde etki eder.

Grafikten iş

Kuvvet sabit değilse işi kuvvet–yer değiştirme grafiğinden buluruz: grafik ile yer değiştirme ekseni arasındaki alan, kuvvetin yaptığı işe eşittir. Eksenin üstündeki alan artı, altındaki alan eksi iştir.

İş yapılmayan durumlar

Cisim yer değiştirmiyorsa iş sıfırdır. Kuvvet yer değiştirmeye dikse de iş sıfırdır: çantası sırtında düz yolda sabit hızla yürüyen bir öğrenci, çantasına yukarı kuvvet uygular ama çanta yatayda yer değiştirdiği için bu kuvvet iş yapmaz.

Güç ve kWh

Güç, birim zamanda yapılan iştir: P = W / t. Birimi watt'tır (W); 1 W = 1 J/s. Aynı işi daha kısa sürede yapan daha güçlüdür. Elektrik faturalarındaki kWh ise bir enerji birimidir: 1 kW gücündeki bir cihaz 1 saat çalışınca 1 kWh enerji harcar. 1 kWh = 3 600 000 J.

W = F · ΔxP = W / t1 kWh = 3,6 · 10⁶ J
Kuvvet–yer değiştirme grafiği: 0–5 m arasında 40 N, 5–10 m arasında 40 N’dan 0’a doğrusal azalma; alanlar A₁ ve A₂246810102030400x (m)F (N)A₁A₂
Bir kızağa uygulanan yatay kuvvet 0–5 m arasında 40 N, 5–10 m arasında 40 N'dan 0'a doğrusal azalıyor. A₁ ve A₂ alanları yapılan işi verir.

Üç çözümlü örnek.

Önce kendin düşün. Sonra çözümü açıp gerekçeni karşılaştır.

01 · Grafikten toplam iş

Şekildeki grafiğe göre kuvvetin 0–10 m boyunca yaptığı toplam iş kaç joule'dür?

Adım adım çözümü aç

0–5 m: dikdörtgen, 40 · 5 = 200 J. 5–10 m: üçgen, ½ · 5 · 40 = 100 J. Toplam: 300 J.

02 · Hangisi daha güçlü?

Ayşe 600 J'lük işi 20 s'de, Mert aynı işi 30 s'de yapıyor. Güçlerini karşılaştırınız.

Adım adım çözümü aç

Ayşe: 600 / 20 = 30 W. Mert: 600 / 30 = 20 W. Aynı işi daha kısa sürede yapan Ayşe daha güçlüdür.

03 · Fatura hesabı

2 kW gücündeki bir elektrikli ısıtıcı günde 3 saat çalışıyor. 10 günde kaç kWh enerji harcar?

Adım adım çözümü aç

Bir günde: 2 kW · 3 sa = 6 kWh. 10 günde: 60 kWh.

Şimdi sıra sende.

Her soruda A–E arasındaki beş şıktan birini seç. Üç soruyu yanıtladığında her cevabın açıklamasını göreceksin. Üyelik gerekmez.

1. 10 N'luk sabit bir kuvvet, cismi kuvvet yönünde 3 m yer değiştiriyor. Kuvvetin yaptığı iş kaç joule'dür?
2. Kuvvet–yer değiştirme grafiğinde eksenin altında kalan alan neyi gösterir?
3. Aşağıdakilerden hangisi bir enerji birimidir?

Sık sorulan sorular.

İş ne zaman sıfır olur?

Cisim yer değiştirmiyorsa ya da kuvvet yer değiştirmeye dikse iş sıfırdır. Örneğin çantayı sırtında düz yolda taşıyan öğrencinin çantaya uyguladığı yukarı yönlü kuvvet iş yapmaz.

kWh güç birimi midir?

Hayır. kWh, kilowatt ile saatin çarpımıdır ve bir enerji birimidir. 1 kWh, 3 600 000 joule'e eşittir.

Başka bir konuyu keşfet.

10. sınıf fizik konularının tamamı · Konu anlatım videoları · Ücretsiz PDF notlar