01 · Doğuya gidip batıya dönmek
Şekildeki öğrenci bu hareketi toplam 500 saniyede tamamlıyor. Aldığı yolu ve yer değiştirmesini bulunuz.
Adım adım çözümü aç
Yol: 300 + 400 = 700 m. Yer değiştirme: xson − xilk = −100 − 0 = −100 m, yani 100 m batıya.
KONU NOTU · ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK · 3 SORU
Konum, yol, yer değiştirme, sürat ve hız. Geri dönüşlü hareketlerde hangisinin değiştiğini görerek ayırt etmeyi öğren.
Bir cismin hareketini anlatmak için önce nerede olduğunu, yani konumunu belirleriz. Konum için bir başlangıç noktası ve bir artı yön seçilir. Ne kadar yol gidildiği ile nereden nereye gidildiği farklı sorulardır; yol ve sürat birincisini, yer değiştirme ve hız ikincisini anlatır.
Konum, cismin seçilen başlangıç noktasına göre yerini yönüyle birlikte gösterir. Yol, hareket boyunca izlenen uzunlukların toplamıdır ve skalerdir. Yer değiştirme ise son konum ile ilk konum arasındaki farktır: Δx = xson − xilk. Yer değiştirme vektöreldir; yönü işaretle gösterilir.
Ortalama sürat, alınan yolun geçen süreye oranıdır ve yönü yoktur. Ortalama hız, yer değiştirmenin geçen süreye oranıdır ve yönü vardır. Cisim düz bir yol boyunca hiç geri dönmeden tek yönde giderse ikisinin büyüklüğü eşittir; geri dönüş varsa ortalama sürat daha büyük çıkar.
Cismin bütün noktaları aynı yönde ve aynı miktarda yer değiştiriyorsa bu öteleme hareketidir. Cisim bir eksen etrafında dönüyorsa dönme, bir denge konumunun iki yanında gidip geliyorsa titreşim hareketi yapar. Yolda giden bir arabanın tekerleği aynı anda hem döner hem ötelenir.
Önce kendin düşün. Sonra çözümü açıp gerekçeni karşılaştır.
Şekildeki öğrenci bu hareketi toplam 500 saniyede tamamlıyor. Aldığı yolu ve yer değiştirmesini bulunuz.
Yol: 300 + 400 = 700 m. Yer değiştirme: xson − xilk = −100 − 0 = −100 m, yani 100 m batıya.
Aynı öğrencinin ortalama süratini ve ortalama hızını bulunuz.
Ortalama sürat = 700 / 500 = 1,4 m/s. Ortalama hız = −100 / 500 = −0,2 m/s; büyüklüğü 0,2 m/s, yönü batı. Geri dönüş olduğu için ortalama sürat, ortalama hızın büyüklüğünden çok fazladır.
Duvar saatinin akrebinin ucu 12 saatte bir tam tur atıyor. 12 saatte akrep ucunun yer değiştirmesi ne kadardır? Akrebin yaptığı hareket hangi türdendir?
12 saatte uç başladığı noktaya döner; yer değiştirme sıfırdır. Akrep sabit bir eksen etrafında döndüğü için dönme hareketi yapar.
Her soruda A–E arasındaki beş şıktan birini seç. Üç soruyu yanıtladığında her cevabın açıklamasını göreceksin. Üyelik gerekmez.
Yol izlenen uzunlukların toplamıdır ve yönü yoktur. Yer değiştirme son konum ile ilk konum arasındaki farktır ve yönü vardır. Geri dönüşlü harekette yol, yer değiştirmenin büyüklüğünden fazladır.
Cisim başladığı noktaya geri döndüğünde yer değiştirme sıfır olur; bu yüzden ortalama hız da sıfırdır. Ortalama sürat ise alınan yol sıfır olmadığı için sıfırdan büyüktür.
Kütle çekim, elektromanyetik, güçlü ve zayıf nükleer kuvvet.
Konuyu anla, 3 soru çöz →Eş ve zıt vektörler, uç uca toplama ve bileşenler.
Konuyu anla, 3 soru çöz →9. sınıf fizik konularının tamamı · Konu anlatım videoları · Ücretsiz PDF notlar