Ben Fizik
Yapamıyorum.

KONU NOTU · ÇÖZÜMLÜ ÖRNEK · 3 SORU

11. Sınıf Fizik: Statik ve Kinetik Sürtünme Kuvveti (Çözümlü Sorular)

Cisim kımıldamıyorken de sürtünme vardır. Statik ve kinetik sürtünmeyi grafikte ayırt etmeyi ve f = k · N ile hesap yapmayı öğren.

3 soruyla kendini dene →2. yazılı soruları →

Önce fikri anlayalım.

Yerdeki ağır bir dolabı itmeye başladığında önce kımıldamaz; biraz daha zorladığında birden kayar ve kaydıktan sonra onu itmek daha kolaylaşır. Bu deneyim, iki tür sürtünmenin farkını gösterir. Sürtünme kuvveti temas eden yüzeyler arasında etki eder ve kaymaya ya da kayma eğilimine karşı koyar.

Statik sürtünme

Cisim hareketsizken etki eden sürtünmedir. Uygulanan kuvvet arttıkça statik sürtünme de ona eşit olacak şekilde artar; bu yüzden cisim dengede kalır. Statik sürtünmenin bir üst sınırı vardır: fs,max = ks · N. Uygulanan kuvvet bu değeri aşınca cisim kaymaya başlar.

Kinetik sürtünme

Cisim kayarken etki eden sürtünmedir ve hıza bağlı değildir: fk = kk · N. Genellikle kk, ks'den küçüktür; bu yüzden cismi harekete geçirmek, hareketini sürdürmekten daha zordur.

Tepki kuvveti ve sürtünme katsayısı

N, yüzeyin cisme uyguladığı dik tepki kuvvetidir. Yatay zeminde ve yalnız yatay kuvvet uygulanırken N = m · g olur. Sürtünme katsayısı birimsizdir ve yüzeylerin cinsine bağlıdır; temas alanının büyüklüğüne bağlı değildir.

Sürtünmeli zeminde ivme

Cisim kayıyorsa net kuvvet F − fk olur ve ivme a = (F − fk) / m ile bulunur. Uygulanan kuvvet kinetik sürtünmeye eşitse net kuvvet sıfırdır; cisim sabit hızla kayar.

fs,max = ks · Nfk = kk · Na = (F − fk) / m
Sürtünme kuvvetinin uygulanan yatay kuvvete göre değişimi: 20 N’a kadar statik sürtünme kuvvete eşit, sonra kinetik sürtünme 12 N sabit1020304051015200F (N)f (N)statikkinetiken büyük statik sürtünme: 20 N
4 kg kütleli bir kutuya uygulanan yatay kuvvet arttıkça sürtünme kuvvetinin değişimi (ks = 0,5, kk = 0,3, g = 10 m/s²).

Üç çözümlü örnek.

Önce kendin düşün. Sonra çözümü açıp gerekçeni karşılaştır.

01 · Kutu kımıldar mı?

Grafikteki kutuya 14 N yatay kuvvet uygulanıyor. Kutu hareket eder mi, sürtünme kuvveti kaç N'dur?

Adım adım çözümü aç

N = 4 · 10 = 40 N, fs,max = 0,5 · 40 = 20 N. 14 N < 20 N olduğu için kutu hareket etmez; statik sürtünme 14 N'dur.

02 · Kayan kutunun ivmesi

Aynı kutuya 32 N yatay kuvvet uygulanıyor. Kutunun ivmesi kaç m/s²'dir?

Adım adım çözümü aç

32 N > 20 N, kutu kayar. fk = 0,3 · 40 = 12 N. a = (32 − 12) / 4 = 5 m/s².

03 · Sabit hız

Kutu kayarken uygulanan kuvvet kaç N'a düşürülürse kutu sabit hızla hareket eder?

Adım adım çözümü aç

Net kuvvet sıfır olmalıdır: F = fk = 12 N.

Şimdi sıra sende.

Her soruda A–E arasındaki beş şıktan birini seç. Üç soruyu yanıtladığında her cevabın açıklamasını göreceksin. Üyelik gerekmez.

1. 5 kg kütleli bir cisim yatay zeminde kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2 ise sürtünme kuvveti kaç N'dur? (g = 10 m/s² alınız.)
2. Hareketsiz duran bir cisme uygulanan yatay kuvvet, cisim kımıldamadan artırılıyor. Statik sürtünme kuvveti için ne söylenebilir?
3. Sürtünme katsayısı aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

Sık sorulan sorular.

Statik ve kinetik sürtünme arasındaki fark nedir?

Statik sürtünme cisim hareketsizken etki eder, uygulanan kuvvete eşit olacak şekilde artar ve en fazla ks · N olur. Kinetik sürtünme cisim kayarken etki eder ve kk · N değerinde sabittir.

Sürtünme kuvveti temas alanına bağlı mıdır?

Hayır. Sürtünme kuvveti, dik tepki kuvveti ve sürtünme katsayısına bağlıdır; temas alanının büyüklüğüne bağlı değildir.

Başka bir konuyu keşfet.

11. sınıf fizik konularının tamamı · Konu anlatım videoları · Ücretsiz PDF notlar