Ana Sayfa / Simülasyonlar / Optik Laboratuvarı
🔍 Optik Laboratuvarı — Mercek & Ayna
Cismi sürükle, ana ışınları izle; mercek ve aynada görüntünün nerede, nasıl (gerçek/sanal, düz/ters, büyük/küçük) oluştuğunu canlı gör.
👉Nasıl kullanılır: Üstten elemanı seç (mercek/ayna türü). Soldaki mum/cismi sürükleyerek uzaklığını ve boyunu değiştir; ya da kaydırıcıları kullan. Renkli ana ışınların kesiştiği yerde görüntü oluşur (gerçek = düz çizgi, sanal = kesikli). ⛶ Tam ekran ile büyüt.
Örnek: İnce kenarlı mercekte f = 12 cm, cisim dₒ = 30 cm ise 1/12 = 1/30 + 1/dᵢ → dᵢ = 20 cm, büyütme m = −20/30 ≈ −0,67. Görüntü: gerçek, ters, küçük.
🔍 Bu labda ne keşfedeceksin?
- Cismi yaklaştırıp uzaklaştırınca görüntünün nereye gittiğini ve boyunu görürsün.
- Gerçek (ışınlar kesişir, ters) ile sanal (uzantılar kesişir, düz) görüntüyü ayırt edersin.
- Cisim odağın içine girince yakınsak merceğin nasıl büyüteç olduğunu keşfedersin.
- Kalın kenarlı mercek ve tümsek aynanın her zaman küçük, düz, sanal görüntü verdiğini görürsün.
- 3 ana ışının neden hep aynı noktada buluştuğunu izlersin.
💡 Tek bir işlem yapmadan, görerek anlarsın — formüller sonra kendiliğinden oturur.
Sıkça Sorulan Sorular
İnce kenarlı (yakınsak) mercekte görüntü nasıl oluşur?
Cisim odaktan uzaktaysa gerçek, ters görüntü; odak ile mercek arasındaysa sanal, düz ve büyük (büyüteç) görüntü oluşur. Yer: 1/f = 1/dₒ + 1/dᵢ.
Gerçek ve sanal görüntü farkı nedir?
Gerçek görüntü ışınların gerçekten kesişmesiyle oluşur, perdeye düşürülebilir, terstir. Sanal görüntü ışın uzantılarının kesişmesiyle oluşur, perdeye düşmez, düzdür.
Mercek/ayna denklemi ve büyütme nedir?
1/f = 1/dₒ + 1/dᵢ · Büyütme m = −dᵢ/dₒ = görüntü boyu ÷ cisim boyu. m negatifse ters, |m| > 1 ise büyüktür.
Kalın kenarlı mercek ve tümsek ayna?
Her ikisi de her zaman sanal, düz ve cisimden küçük görüntü oluşturur.