Fizik / Hareket / Etkileşim

Bir an. İki hikâye.

Çarpışmayı bir film gibi izle. Sonra zamanı geri sar; momentumun ve enerjinin izini sür.

ÇARPIŞMA STÜDYOSU · 01

Bu laboratuvarın fizik görevini dene

Görev hazırlanıyor…

SAHNE 01 / YAKLAŞMAKarşılaşmadan önce

0,00 s

ARAÇ A+4,00 m/sp = 8,00 kg·m/s

ARAÇ B0,00 m/sp = 0,00 kg·m/s

Sürtünmesiz, tek boyutlu model.
Sağ yön pozitif. Araç boyları temsilî.

Stüdyo hazırlanıyor…

Zamanı sürükle · her anı incele0,00 / 6,05 s

Hazır. Bir senaryo seç veya kendi deneyini kur.

Toplam momentum8,00 kg·m/sÇarpışma boyunca korunur

Kinetik enerji16,00 JBaşlangıç: 16,00 J

İç enerjiye dönüşen0,00 JIsı, ses ve şekil değişimi

Momentum nereye gitti?

Dış kuvvet yoksa toplam momentum değişmez: m₁u₁ + m₂u₂ = m₁v₁ + m₂v₂. Tek bir aracın momentumu değişebilir; iki aracı birlikte ele al. “Hız aktarımı” senaryosunda eşit kütleli araçlar hızlarını değiştirir.

Enerji kaybolmaz; biçim değiştirir.

Tam esnek çarpışmada kinetik enerji korunur. Esneklik azaldıkça bir bölümü iç enerjiye dönüşür. Bu ideal modelde temas anlıktır; ağır çekim bu anın öncesini ve sonrasını gösterir, gerçek bir ezilme süresini modellemez.

DENE · ANLA · PEKİŞTİR

Çarpışmada momentum ve enerji

Çarpışan iki cismi birlikte sistem olarak ele aldığında, net dış kuvvetin itmesi ihmal edilebiliyorsa toplam momentum korunur. Momentum yönlüdür: p = mv. Tam esnek çarpışmada toplam kinetik enerji de korunur. Cisimler yapışırsa ortak hız toplam momentumu toplam kütleye bölerek bulunur.

Sık karıştırılan: Momentumun korunması, her aracın hızının veya toplam kinetik enerjinin korunması anlamına gelmez. Sistem sınırını ve çarpışmanın türünü birlikte düşün.

Bir örnekle kontrol et

2 kg araç +4 m/s hızla, durmakta olan 6 kg araca çarpıp yapışsın. Ortak hız (2×4 + 6×0)/(2+6) = +1 m/s olur. Kinetik enerji 16 J’den 4 J’ye iner; 12 J iç enerjiye dönüşür.

Simülasyondaki değerleri değiştirerek sonucu karşılaştır. Modelin varsayımlarına dikkat et.

Üç soruyla kendini dene · ücretsiz

ÖĞRENCİLER İÇİN

Enerji konusunu sorularla pekiştir

Çarpışmadaki kinetik enerji değişiminden yola çıkarak Yapabilirim 10’un enerji bölümünü incele. Ücretsiz örneği ürün sayfasından açabilirsin.

Yapabilirim 10 paketini incele ↗

ÖĞRETMENLER İÇİN

Deneyi dersine taşı

Haftalık ders hazırlığı, etkinlikler ve sınavlar için Hoca Kitlerini incele. Her sınıftan iki haftalık örneği ücretsiz dene.

İki haftalık örneği aç ↗

Haftanın fizik görevine katıl →